میلت گوزون آچیپدی  میرحسینی تاپیپدی

 

پروفسور حمید مولانا

حمید مولانا متولد 1315 تبریز است. وی تحصیلات ابتدایی را درتبریز، متوسطه را در دبیرستان مروی تهران و لیسانس اقتصاد را در دانشگاه تهران سپری کرد. بعد ازمدتی کار مطبوعاتی، درسال1337 با دریافت بورس تحصیلی به آمریکا رفته، بااخذ مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه نورث وسترن شهر آوانستون شیکاگو درسال 1342ازهمین دانشگاه دکترای ارتباطات و علوم سیاسی دریافت کرد. مولانا اولین خارجی بود که درآمریکا دوره دکتری این رشته را تمام میکرد و اولین ایرانی که دکترای این رشته را گرفت.

او درسال 1347 رشته ارتباطات را دردانشگاه آمریکن واشنگتن پایه گذاری کرد و خود به عنوان رئیس بخش برنامه های عالی ارتباطات بین المللی تدریس کرد. حمید مولانا ازسال 1373تا 77رئیس انجمن بین المللی پژوهش درعلوم ارتباطات و رسانه ها بود و در سال 2002 جایزه دانشمند ممتاز انجمن مطالعات بین المللی  را از آن خود کرد. از او بیش ازبیست کتاب علمی و افزون بر200 مقاله پژوهشی درنشریات مختلف دنیا چاپ شده است.

 

 

کنسرت موسیقی سنتی آذری، توسط گروه  راتا(ایزدبخشش) ، روزهای  ۱۰و۱۱

اردیبهشت در کاخ نیاوران به اجرا درآمد. این گروه کار خود  را  از  مهر ۱۳۸۷ شروع

کرده اند .

در کنسرت  آذربایجانی کاخ نیاوران  که من هم به  دعوت یکی  از دوستان  قدیمی  

درآن حضورداشتم ترانه های سن سیز،ایلک باهارگلدی،آیریلیق،ریحان،ساری گلین

 آنا،و....اجرا شدند.

درمجموع کارهای خوبی ارائه شد. ولی بیشتر حاضرین معتقد بودند خواننده گروه

ترانه هارا با لهجه فارسی می خواند. راستش را بخواهید خیلی دیده بودم کسی

فارسی را بالهجه ترکی حرف بزند ولی این که کسی زبان ترکی را با لهجه فارسی

حرف بزند نه. 

 

 

                              

                              ..... سید حیدر بیات

تاپدانمیش یوللاردان آجیغیم گلیر

اونلارین آخیری سنه یئتیشمیر

نه قدر دؤیورم من بو یوللاری

گون گله اوزانیر

بیر یئره بیتمیر

بیر یول آختاریرام سنه یئتیشسین

دره اولور اولسون

داغ اولور اولسون

آنجاق چوخ آزمیشام هاراییما چات

بیر یول گؤستر

          منی

             سنه یئتیرسین.

                              

                             ............دالغاخاتین اوغلو

اودو،اودلا سؤندوره جه ییز

کیمه نه؟

لاپدا بئله باشیمیزی قالدیریب

گؤیه توپوره جه ییز،آغیز-آغیز

بیرده قانی قانلا یویاجاغیز!

حئیوان دئییلیک کی-

بللی کی سئومه یی ده باجارایریز بیر آز!

اودور...چت اوتاغینیذا منه حاضیرلانان قیز!

بیر بؤیله بیر عجاییب اینسانسیز!

شوشه-شوشه چاخیر

سئروم وورولور دامارلاریما هر گئجه...

اودور آیاغیم آخیر

اودور بئینیمدن

یاغ کیمی اریییب آغزیما داملار دوشونجه لر

اودور کاغاذ اوستونه قان قوسدوغوم شئعیر!

اوره ییم بومبا قویولوب کؤکسومه!

کیمسیه اوزوک قاشی دیر

-باجیمین دوم دورو گؤزلری!

کیمیسینه پیپاق ساپی دیر

قارداشیمین سوموکلری!

-کیمسینه ساپ بزه یی دیر

بالامین دیشلری!

-کیمیسینه شاللاق هؤرولدو،آنامین ساچلاری!

-کیمیسینه شراب پیالاسیدیر ،آتامین باش کاساسی!

کیمه نه هئی!...

وطنی بیر قپییه ساتان پان –یز!

بیز بؤیله بیر عجاییب اینسانیز

 

 امروز از چهارراه ولیعصر را که به سمت میدان انقلاب می رفتم توی

خیابان ۱۲فروردین مغازه ای دیدم به نام  یاشار که یک عالمه کتاب

و سی دی و .... از  ادبیات و موسیقی ترکی و  آذری داشت.  مثل

بچه ها ذوق زده شدم. تصمیم گرفتم به محض این  که یک  ملیون

تومان پول  نقد دستم برسد  یکراست  بروم آنجا و  به خودم  حال

اساسی بدهم. مگر چقدر فرصت داریم برای لذت بردن از بودنمان؟

مئی دیر خلاصه روحا غذا بیرده موسیقی

                               بونلاردان اوزگه عالی گرک نعمت اولماسین

 

                                            .....هوشنگ جعفري

ديليم يالقيز ديليم يالقيزدي آي قيز
اوغول شيرين ولي بال قيزدي آي قيز
آماندير يئليك اول ايلين ديليندن
اوكين اصلين ساتار كال قيزدي آي قيز

     

                   ...دالغا خاتین اوغلو

هانی!

هانی باشیمداکی نئشه؟

هانی عؤمرومو سوندوغوم پئشه؟

هانی گؤزلریندن اوتاندیغیم فاحیشه؟

هانی پولیس لر؟

کیشی سومویوندن یوغرولموش باتوم

بئل لرینده

قادین ساچیندان هؤرولموش شاللاق

ال لرینده

هانسی دیله گلمز سریوش دیل لرینده

...منیم هئچ بیرکیمیم اولمادی

آنام اولمادی

قوینوناگیره بیلمه دیم کی

آتام اولمادی

جیسارتینی گوره بیلمه دیم کی

 

هئچ بیرقادینی سئومه دیم

بیریسینی سئودیم

نه یازیق

اؤزومو اونا سئودیره بیلمه دیم کی

هئچ بیر اوغلوم اولمادی

سو ایچمه دی اوووج لاریمدا

هئچ بیر قیزیم اولمادی

ساچ لارینی هؤره بیلمه دیم کی!

 

تانریمی فلسفه کوچه لرینده ایتیردیم

گئجه

عؤمورومو بیتیردیم بیرگئجه ،یالقیزام

بوشلوغا یئتیردیم بیرگئجه،یالقیزام

سنتده اینسانلیق وار،اینسان یوخ

مودئرنیته ده اینسان وار،اینسانلیق یوخ

هئچ بیرمکتبه چاتمادیم کی

 

ایمانسیزلیغا ایمان گتیردیم بیر گئجه

یالقیزام

هانی باشیمداکی نئشه؟هانی داریسقال کوچه لر؟

هانی قارانلیق گئجه لر؟

هانی عؤمرومو سوندوغوم پئشه؟

هانی گؤزلریندن اوتاندیغیم فاحیشه؟

 

شاه عاباسین آنا دیلینده بیر شعر

دلبر سنین له می لر ایچه لیم

بو دونیا کیمسه یه قالماز افندیم

بوفانی دونیا لذت چئکه لیم

بو دونیا کیمسه یه قالماز افندیم

 

دونیانین بیر آدی فانی دیر ،فانی

بئش گون قوناق ساخلار اینسانی

تختیندن ائندیرمیش چوخ سلیمانی

بو دونیا کیمسه یه قالماز افندیم

 

دونیانین بیر آدی قورو قفس دیر

اونا کؤنول باغلاماق تامام عبث دیر

بو سؤزو سؤیله ین شاه عاباس دیر

بو دونیا کیمسه یه قالماز افندیم.

 

بدوووووووووووووووووووووووووووووووووو شرح!

 

 

چمران به مهر خبر داد:

تغییر نام میدان سلماس به میدان غزه

رئیس شورای شهر تهران خبر داد که تغییر نام میدان سلماس به میدان غزه در حال قطعی شدن است.

مهدی چمران رئیس شورای شهر تهران که امروز برای بررسی طرحی در مجلس شورای اسلامی حضور یافته بود در حاشیه جلسه علنی در گفتگو با خبرنگار پارلمانی مهر بیان داشت: شورای شهر تهران تصمیم گرفت برای گرامیداشت مردم غزه و محکوم کردن جنایات اخیر صهیونیستها در غزه یکی از خیابانها یا میادین تهران را به نام غزه نامگذاری کند و بعد از بحث و تبادل نظر تصمیم گرفته شد که میدان سلماس تهران به دلیل واقع شدن دفتر مقاومت فلسطین و نیز خیابان فتحی شقاقی در اطراف آن به نام میدان غزه نامگذاری شود.

میدان سلماس تهران در منطقه یوسف آباد واقع است.

http://www.bitaraf.com/showlink.php?id=943306

            

                 .........هوشنگ جعفری

شکیل

بیر ائلی بوراندا قاردا چئکه جم

بیر ائله باهاردا واردا چئکه جم

بیر شکیل چئکه جم گؤز گیله سینه

آرزیلار دوزوله سیل سیله سینه

بیر باهار سالاجام قیش چیله سینه

بیر لا لا خونچاسین قاردا چئکه جم

بیر داغی چئکه جم دومان ایچینده

بیر یاخشی بیتیریم یامان ایچینده

بیر حقه دوغرولدام گومان ایچینده

شاختادا بیر آغاج باردا چئکه جم

بیر سئلی چئکه جم سارا قوینوندا

بیر دیلی آسیلی چارا قوینوندا

بیر ائلی یاردیمسیز یارا قوینوندا

بیر دیلی دیلچک سیز داردا چئکه جم

تیکیلی بیر آغیز چئکه جم بوما

بیر درین باخیش کی فیکیره جوما

یوللایام شکیلی تهرانا قوما

بیر ائلین یوخلوغون واردا چئکه جم

بیر ایشیق چئکه جم اوزاقدان آتیب

بیر دنیز چئکه جم دنیزه باتیب

بیر ائلی چئکه جم مین ایلدی یاتیب

وارلیغین بیلمیرم هاردا چئکه جم

نئیله ییم دیل سیز بیر باش چئکنمیرم

سینه مده اورک وار داش چئکنمیرم

ائلیمین گوزونده یاش چئکنمیرم

بو ائلین ماهنی سین  تاردا چئکه جم

ائلیمی  باهاردا  واردا  چئکه جم

 

       ....بختیار وهابزاده،«سهنده مکتوب» شعریندن

بیز اؤز دردیمیزه آغلامایاندا

بیزیم یئریمیزه کیم آغلایاجاق؟

گناهکارتوتمایاق بوردا هیچ کیمی

دریلیب آیریلدیق بیز قونچا قونچا...

 

چوخ واخت اؤزوموزو بینمه دیک بیز

دئدیک فلان کسه گره ک اوخشایاق

یاندی اؤز باغیمیز،فیکیر چشمه میز

اؤزگه باغلارینی سوواردیق آنجاق

 

 

محمد حسین سلیمی نمین

مردی که ازسال 1362 تا سال 1375 رئیس دانشگاه امیرکبیر بود متولد 1323 تبریزاست.

محمد حسین سلیمی نمین، بعد از تکمیل تحصیلات کارشناسی دررشته ریاضی دانشگاه

فردوسی مشهد، کارشناسی ارشد و دکترا را دردانشگاه برادفورد انگلیس به اتمام رساند.

او معتقد بود باید حداکثر توان را برای جبران عقب ماندگی تکنولوژیکی انجام دهیم.وی بنیانگذار

 نوآوری نظام یافته درایران TRIZ، موسس مرکزتکنولوژی ایران و برقرارکننده ارتباط آن با مجامع

دانشگاهی ،موسس پارک علم و فن آوری ،مسئول تدوین سند 20 ساله دانشگاه صنعتی

امیرکبیر با هدف ارتقای آن به سطح دانشگاههای برتر دنیاست.ایشان در سال 86 دارفانی

 را وداع گفت ولی تالیفات،  ابتکارات و اقدامات او راهگشا والگوی خوبی برای همه است.

 

 

توی کتاب   شلیک به اصلاحات  چیز جالبی خواندم . این که حیدر عمو اوغلی که یکی از  چهره های

درخشان مشروطیت به حساب می آید اهل سلماس بوده.وی که نام کامل اش حیدرعلی تاری وردیف

است مهندسی برق رادر روسیه خوانده و در ۲۰سالگی به ایران آمده ،بعد از این که مدتی درکارخانه برق

امین الضرب و مدتی را در کارخانه برق مشهد کارکرده  به تبریز رفته و انجمن تبریز را بنا نهاده.

بعد توی کتاب  تبریز مه آلو د ، صفحه ۳۲۱ خواندم که حیدر عمواوغلی  اصل اش مربوط به شهر گومری

است که نمی دانم کجاست.

در هر حال گیج شدم و حالا امیدوارم دوستان، اگر اطلاعات دقیق تری دارند  به این قسمت اضافه نمایند.

 

 

علیرضا نابدل(اوختای) – (1323-1350)

                        ........تبریزلی بیر موعللیم و بیر اینسان

سارا نه سارا!

کاش سن اؤزون اؤزالینله

من وئردیییم قیزیل گولو قایتارایدین

دؤشون اوسته وورمایایدین

ساحیلده کی آغاجلیقدا

قیزیل گولومندن آلدین

سینه ن اوسته سانجاقلاییب ،سیزه سالدین

منیم قانلی قیزیل گولوم

محبت سیزبیر قلب اوسته سولاجاقدیر

سن گئدرکن اوزاق لارا

تکجه او گول منی یادا سالاجاق دیر.

 

گله جه یم، گؤزله دئدین منه

من گؤزله مه دیم

سن ده گلمه دین

اؤلوم کیمی بیر شئی دی

آمما کیمسه اؤلمه دی

                    .....آتیلا ایلحان؟

 

 

گئتمک   گرک   بیر ئوزگه   دیاره  بوملکدن

کیم  گون به گون زیاده گلیر  ماجراسسی

«موجی»خدادن ایسته بوبحرایچره بیرنجات

گردابه دوشسه کشتی نئیلر ناخداسسی؟

ازاین ملک باید به دیاردیگری رخت سفر بست که غوغا و ماجرا روز به روز افزون می شود.

شاعرا(موجی)در این بحر از خدانجات طلب کن که اگر کشتی به گرداب افتد از ناله ناخدا

چه کاری برمی آید؟

                         ...علی جان موجی ...نقل از مقدمه کتاب کوراوغلو و کچل حمزه

                

 

                    .....فرغانه مهدی اووا

آناما مکتوب

گؤز آچا بیلمیرم ایش-گوج الیندن

ال لریم قوینوما بوکولوب قالیب

داغی آشیرارام ،ایشه نه وارکی

آنا،شعرلریم توکولوب قالیب

 

کیمی بازارتیکیر،کیمی ائو –ائشیک

هامی دا فیرلانیربیریئرین اوسته

یاراندیغیم گوندن ائویمی تیکیر

من سطیر قویورام سطرین اوسته

 

یئنه دوستلاریم ساغ اولسون یئنه

باشیمین اوستونو کسیب دورورلار

قیزینین کیمی وار بو دارشهرده

کوئنلونو شعرله اوووندورورلار

 

دؤنوب گله جه یم کورطرف لره

نه ایسه بیرحسرت کؤکسومو سیخیر

گویا مکتوب ایدی یازدیردیم سنه

نه یه ال آتیرام شعرله چیخیر

 

ورود تلوزیون به آذربایجان

·   تلوزیون خصوصی در ایران توسط فردی به نام ثابت پاسال در سال 1337راه اندازی شد واولین شهری که از این تلوزیون خصوصی بهره مند شد آبادان بود که درسال1338 تلوزیون در آن افتتاح شد.

·   تلوزیون دولتی در سال 1345 در ایران آغاز به کار کرد و دومین شهری که بعد از پایتخت توانست به تلوزیون دولتی دسترسی داشته باشد ارومیه بود که فرستنده آن بعد از تهران آغاز به کار کرد.....

 

بیر داش گلیب شوشه نی سیندیردی

اوندان سونرا پرده لری چکمیشم

بیرده داشلار شوشه نی گورمه سین لر

                                                       .....آلما جدی

                    

                       ........ «سولئمیمان روستم» ده ن بیرأن گؤزل شعر

اوقدر ناله ائتدم کی  قیزاردی  لاله تک     باغریم

باخیب اؤزدؤره مه گؤردوم قرنفیل،  یاسمن یاندی

قونوب  آسوده  داملاردا، اوتور هیبتله   بایقوشلار

الینده  حقی  بایراق  ائیله ین ، دوزیول گئدن یاندی

اورکده مین یاران واردی،یازیق میلت،یازیق میلت

سنه هر لحظه ده  اؤزجانینی  قوربان ائدن   یاندی

دولوبدور نملی  زیندانلار، یانیر اودلاردا  آزادلیق

نه چون دینمیرسن آی قارداش،سوروش بیرگؤرنه دن یاندی؟

دوروبدور باشیم  اوستونده ،  الینده  خنجری  جلاد

نه گول قالدی نه بولبول قالدی،باغ یاندی چمن یاندی

یادیمدان چیخدی بولبول تک،قفسده گوللرین رنگی

غمین ، دردین الیندن اود  توتوب  آخیر بدن  یاندی

سولئیمان غافیل اولما،یاخشی باخ اطرافه،شاعیرسن

جینایت آشدی حدیندن،هارای سال کی  وطن یاندی!

 

             .....ملیحه عزیزپور،«دمیرسئوگی» کتابیندان

بونو هامی بیلیر

سن ده بیلیرسن؟

نیفرتین سون حدی محبت دوغار

کیمسه ائشیتمه سین،بیلمه سین بونو

ایچیمده بیر زمی نفرت اکیبسن  

                    

                                         .... رامیز روشن

                       فضولی نین خاطیره سینه

شام(شمع)

یوز ایللردی بیرشام یانیر

کولک لر سؤندوره بیلمیر

یوزلرله ال لر اوزانیر

ایشیغی دره بیلمیر

قارانلیق سا سولو-ساغی

یانان شامین نه گوناهی

اریییر تؤکولوریاغی

اؤلور ،اولؤر ،اؤله بیلمیر

گیله-گیله ،داملا داملا

گون به گون اوزولن جانلا

آغلاییر هرآغلایانا

هرگولن له گوله بیلمیر

قیزیندیریر یالقیزلاری

قورخوزور یالقوزاق لاری

ایشیق لادیر اوزاق لاری

اؤز دیبینی گؤره بیلمیر

       

          ......ووقار نعمت  

بایراق

او گئجه دنیزده

آی پارادا واریدی

اولدوزدا

آذربایجان بایراغی کیمی

اسیردی دنیز   

 

صمد و گرانبهاترین گنج عالم...

صمدبهرنگی در تیرماه 1318 دریکی از خانه های جنوب محله ی چرنداب تبریز به دنیاآمد واز سال  1336 به عنوان معلم روستاهای آذربایجان درس داد.ازاو ترجمه ها وتالیف های مختلفی دردست است که تسلط او به زبان ترکی درآنها مشهود است.البته بیشتر ازاین آثار باید به زندگی او توجه کرد که به قول نویسنده ای:«شاهکار او زندگی اش بود». چنان که صمد خود معتقد است :«مرگ خیلی آسان می تواند به سراغ من بیاید اما من تا می توانم زندگی کنم نباید به پیشواز مرگ بروم. البته اگر یک وقتی به ناچار با مرگ روبرو شوم که می شوم مهم نیست. مهم این است که زندگی یا مرگ من چه اثری در زندگی دیگران خواهد داشت ......ماهی کوچولو».شاملو درسوگ صمد شاملو طی مقاله ای تحت عنوان «کاش این هیولا هزارسرمی داشت » صمد را غول و هیولای تعهد می نامد.صمد را غولی داند که گرانبهاترین گنج عالم را پاس می دارد که نام اش آزادی است.

نوشته ها:افسانه های آذربایجان(دو جلد ترجمه فارسی1344 و 1347) ،تاپماجالا ر ،قوشماجالار(همان متل ها وچیستان ها1345)کند وکاو درمسائل تربیتی ایران(1344)،الفبای فارسی برای کودکان آذربایجان،مجموعه مقاله ها(1348)،پاره پاره(مجموعه شعر از چندشاعر)قصه کودکان،الدوز و کلاغها(1345)،اولدوز و عروسک سخن گو(1346)،کچل کفترباز(1346)،پسرک لبوفروش(1346)،قوچ علی و دختر شاه (همان افسانه محبت1346)،ماهی سیاه کوچولو(1347 ) ،یک هلو هزارهلو(1348)،24 ساعت در خواب و بیداری(1348)،کوراوغلو و کچل حمزه(1348)،تلخون وچندقصه دیگر،و......

ترجمه ها:ما الاغ ها(عزیز نسین)،کلاغ سیاهه (چندقصه برای کودکان)،خرابکار(قصه هایی از چند نویسنده ترک)،دفتراشعار معاصر از چند شاعرفارسی زبان،و...

 

 

عزیزیم وطن یاخشی

کوینیه کتان یاخشی

قوربت جنت ده اولسا

گینه ده وطن یاخشی

 

بهادر ایران.....

روزنامه فروردین ارگان حزب سوسیال (دموکرات )ارومیه بود که ازسال 1329 هجری قمری دراین شهربه زبان ترکی چاپ می شد.درسالهای بعد ازانقلاب مشروطه،روس ها به بهانه آذوقه رسانی به مردم تبریز آنجا را تسخیرمی کنند و برای مدت ها صمدخان معروف به شجاع الدوله آنها را به ادامه عملیات در آذربایجان تشویق می کند تا مقدمات برگشتن دوباره محمدعلی شاه را فراهم آورد . همزمان با چنین کشتار و سانسوری درتبریز، ارومیه هم ازاین تعرض ها درامان نمی ماند ،ازجمله محمود اشرف زاده، سردبیر هفته نامه آزاد و ملی فروردین دستگیر می شود .محمود اشرف زاده اصالتا اهل تبریزو کارمند گمرک ارومیه بود که  به زبان های روسی و فرانسه مسلط بود و گاه در روزنامه ها چیزی می نوشت.به دلیل چاپ مطلبی بر علیه محمدعلی شاه وروس ها، دراولین روزازدرگیری درتبریز برای دستگیری او هم به ارومیه مامورفرستادند.

درتاریخ 18 ساله کسروی نقل شده :«او با دلیری ومردانگی که در برابر بازپرس و شکنجه روسیان نشان داد خود را ازنکوهش بیرون آورد.زیرا روسیان چون پرسیدند انکار نکرد و چون بازخواست کردند گفت اینجا کشور ماست و ما آزادیم. روسیان او را به چهارپاره بستند  چندان چوب به پشت اش زدند که ازخویش رفت و چون به خود آمد گفتند بگو نفهمیدم وآمرزش بخواه.گفت فهمیده ام وآمرزش نمیخواهم . دوباره چندان زدند که بیهوش شد ولی باز همچنان ایستادگی نمود و بار سوم چوب زدند و با بدترین حالت رهایش کردند»

در تاریخ مجلات وجراید ایران  آمده:« سردبیر فروردین درسرمای زمستان در زیر چوب و شلاق تا زبانش یاری می کرد با صدای بلند فریاد می زد یاشاسون آذربایجان،یاشاسون مشروطه!این پایداری به حدی درحاضرین اثرکردکه زن های تماشاچی بنای گریه گذاشتند و یک صاحب منصب روس که کلاه اشراف زاده را نگه داشته بود جمله مختصری به روسی نوشت و درآستر کلاه او گذاشت و آن این بود: تبریک می گویم تورا ای بهادر ایران......»

 

 

                     .... سنه خاطیر یازیرام،رحیم کاویان شبستری

تکجه سن بیل بونو ای جان ،سنه خاظر یازیرام

ساری تئل گوزلری جیران،سنه خاطر یازیرام

گئدیرم سیر گولوستانه آچیلمیر اوره ییم

سن منه باغ و گولستان سنه خاطیر یازیرام

نازنین سن منه وئردین باهارین موشتولوغن

عشق گولندی تازاشدان ، سنه خاطیر یازیرام.

گوزلریندن جالانیر کونلومه شعریله شراب

اولموشام مست و غزلخوان، سنه خاطیر یازیرام

یونموشام مرمرشعریله سنین هیکلینی

غزلیمده قالاجاقسان ،سنه خاطیر یازیرام

 

 

کیتاب لار:

                                                          

 

شروع روزنامه نگاری در آذربایجان....

بعد ازاولین روزنامه درایران که به نام « کاغذ اخبار» درتهران منتشرشد،دومین روزنامه انتشاریافته ایرانی،روزنامه ای به زبان کلدانی (آسوری) به نام « زاراریت باهرا » به معنی «پرتو روشنایی » بود که درشهرارومیه به وسیله میسیونرهای مسیحی و به تاریخ 1267 قمری (مصادف با میلادی1851) چاپ شد.این روزنامه زیرنظردو نفرازجانشینان پرکینز که یک میسیونر آمریکایی بود اداره می شد و صرفا مطالب مذهبی داشت . پرتو روشنایی به مدت 63 سال، یعنی تا جنگ جهانی اول انتشار یافت....

سومین شهر ایران که بعد ازپایتخت وارومیه صاحب روزنامه شد شهر تبریز در سال 1275قمری بود. البته هنوز یک نسخه از این روزنامه که به دلیل دولتی بود ن به زبان فارسی چاپ می شد و به روزنامه دارالسلطنه آذربایجان وروزنامه  ملی معروف بود در کتابخانه دولتی برلین  موجود است.این همان روزنامه ای است که بعدها با نام «تبریز»و به دستور مظفرالدین شاه درسال 1289قمری  مجددا چاپ شده است.این روزنامه اولین روزنامه در ایران است که به آزادی خبر وعدم تملق بزرگان قائل بوده است.....